مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
63
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
مربوط به قرن 11 هجرى مىداند « 1 » . فاضل محترم ، جناب آقاى حائرى نيز آن را به ملاحظهء مركّب و كاغذ ، كهنتر از قرن 10 ندانستهاند . با اين حال رسم الخط اين نسخه ، ما را دستكم به قرن 9 ره مىبرد . « 2 » چارهء ما در آشتى آرا و امارات منحصر به آن است كه اين نسخه را مزوّرهاى بدانيم كه به دقّت از نسخهاى بسيار كهن فراهم شده است . از اين جهت آن را ارج بسيار نهادهايم و در عداد نسخ قرن 9 قرار دادهايم . در بسيارى از موارد عمليات تصحيح ، اين نسخه اعتماد ما را به خوبى پاسخ داده است . 4 . نسخهء شمارهء 4860 كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران « 3 » : اين نسخه 128 برگ دارد و به خط نسخ در رمضان 927 ه . ق . به پايان رسيد و احتمالا از ابتدا افتادگى دارد . ابتداى آن چنين است : « در علم طب ، به زبان فارسى ، از انشاى امام معظّم ، همام مكرّم ، مقتدى ائمة الراسخين ، بحر الحقايق و قدوة المحققين ، رئيس الحكماء ، جالينوس الثانى ، نجم الحق و الدين ، محمود بن الياس - سقى اللّه ثراه - و اين كتاب را غياثيه نام نهاده است . چه از براى غياث الدين يستدر ساخته است » و سپس مقالت اوّل كتاب آغاز شده . انجام آن چنين است : « و سر به بخار آن فرو دارند ، نافع باشد . و اللّه أعلم بالصواب » و فراغنامه چنين : « تمت الغاثيه ( ؟ ) فى طب ، بعون الملك الوهاب ، فى تاسع رمضان المبارك سنة 927 الهجرية » .
--> ( 1 ) . فهرست كتابخانهء مجلس شوراى ملّى ، ج 6 ، ص 139 . ( 2 ) . مرحوم علامه قزوينى در گزارش از نسخهء مونس الاحرار چنين مىگويد : « بعضى املاهاى مخصوصهء كلمات ؛ مثل اينكه ذالهاى فارسى را كه اكنون عموما دال مهمله مىنويسند ، در اين نسخه اغلب منقوطه نوشته است و ما بين « ب » و « ج » و « ز » و « ك » عربى ، با معادلات آنها ؛ « پ » و « چ » و « ژ » و « گ » فارسى ، غالبا در كتابت فرق نگذارده و « ى » آخر حروف را غالبا « ى » با دو نقطه در وسط از طرف بالا نگاشته و « كه » را غالبا « كى » به علاوهء يايى در آخر نوشته و امثال ذلك ؛ همه از مميزات و خصوصيات نسخ آن عصر است و همه قرينهء واضحه است بر اينكه اين نسخه بدون هيچ شك و شبهه ، مؤخر از قرن هشتم ، ممكن نيست استنساخ شده باشد . » ( بيست مقالهء قزوينى ، ج 2 ، ص 187 ) ؛ ملاحظه مىشود كه غير از امارهء آخر ، باقى موارد در نسخهء مورد اشارهء ما نيز هست ؛ به همين لحاظ ، ما تخمين خود را يك قرن عقبتر انداختهايم . ( 3 ) . فهرست كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ج 14 ، ص 3882 .